Σεξουαλικώς Μεταδιδόμενα Νοσήματα (ΣΜΝ): Πλήρης Οδηγός Πρόληψης & Αντιμετώπισης

Τι είναι τα ΣΜΝ;

Τα Σεξουαλικώς Μεταδιδόμενα Νοσήματα (ΣΜΝ) ή Λοιμώξεις (ΣΜΛ) είναι ασθένειες που μεταδίδονται κυρίως μέσω της σεξουαλικής επαφής (κολπική, πρωκτική ή στοματική). Προκαλούνται από βακτήρια, ιούς ή παράσιτα. Είναι εξαιρετικά κοινά και αφορούν άτομα κάθε ηλικίας και φύλου.

Η έγκαιρη διάγνωση είναι το «κλειδί», καθώς πολλά ΣΜΝ θεραπεύονται πλήρως αν εντοπιστούν νωρίς.

Στη σύγχρονη ιατρική συναντάμε συχνότερα τα εξής:

  1. Ιός των Ανθρωπίνων Θηλωμάτων (HPV): Ο πιο διαδεδομένος ιός παγκοσμίως. Ευθύνεται για τα οξυτενή κονδυλώματα και συνδέεται με τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας (στις γυναίκες) και άλλες μορφές καρκίνου.

  2. Χλαμύδια (Chlamydia):

    Η λοίμωξη από χλαμύδια (Chlamydia trachomatis) είναι μια βακτηριακή λοίμωξη που μεταδίδεται με τη σεξουαλική επαφή. Είναι εξαιρετικά διαδεδομένη, ιδιαίτερα σε νέους ενήλικες (15-24 ετών).

    Χαρακτηρίζεται συχνά ως «σιωπηλή νόσος», καθώς περίπου το 75% των γυναικών και το 50% των ανδρών που έχουν μολυνθεί, δεν εμφανίζουν κανένα απολύτως σύμπτωμα. Αυτό αυξάνει τον κίνδυνο μετάδοσης και μακροχρόνιων επιπλοκών.

    Εάν τα χλαμύδια μείνουν αθεράπευτα, μπορεί να προκαλέσουν σοβαρά προβλήματα υγείας, ακόμη και αν δεν υπάρχουν συμπτώματα.

    • Στις Γυναίκες: Ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι η Φλεγμονώδης Νόσος της Πυέλου (PID). Η PID μπορεί να προκαλέσει μόνιμη βλάβη στις σάλπιγγες, οδηγώντας σε υπογονιμότητα, χρόνια πυελικά άλγη ή αυξημένο κίνδυνο εξωμήτριας κύησης.

    • Στους Άνδρες: Μπορεί να προκληθεί λοίμωξη στην επιδιδυμίδα (ο σωλήνας που μεταφέρει το σπέρμα), προκαλώντας πόνο, πυρετό και σπανιότερα στειρότητα.

  3. Έρπης Γεννητικών Οργάνων: Ιογενής λοίμωξη που προκαλεί επώδυνες φουσκάλες. Δεν υπάρχει οριστική θεραπεία, αλλά αποτελεσματική διαχείριση των συμπτωμάτων.

    Ο έρπης οφείλεται στον Ιό του Απλού Έρπητα (HSV – Herpes Simplex Virus). Υπάρχουν δύο βασικοί τύποι:

    • HSV-1: Συνήθως προκαλεί τον επιχείλιο έρπητα (στα χείλη), αλλά μπορεί να μεταδοθεί και στα γεννητικά όργανα μέσω στοματικού σεξ.

    • HSV-2: Είναι ο τύπος που ευθύνεται για την πλειοψηφία των κρουσμάτων στα γεννητικά όργανα.

    Μόλις ο ιός εισέλθει στον οργανισμό, παραμένει εκεί δια βίου, «κοιμώμενος» (σε λανθάνουσα κατάσταση) στα νευρικά κύτταρα, και μπορεί να ενεργοποιείται ανά διαστήματα.

    Συνήθως  εμφανίζεται 2-12 ημέρες μετά την επαφή:

    • Εμφάνιση μικρών, επώδυνων φυσαλίδων (φουσκάλες) γεμάτων υγρό στα γεννητικά όργανα, τον πρωκτό ή τους μηρούς.

    • Οι φυσαλίδες σπάνε και δημιουργούν ανοιχτές πληγές (έλκη) που πονούν.

    • Συμπτώματα γρίπης (πυρετός, πόνος στο σώμα, πρήξιμο στους αδένες.Μέχρι σήμερα δεν υπάρχει θεραπεία που να διώχνει τον ιό οριστικά από το σώμα. Ωστόσο, υπάρχουν αποτελεσματικά αντιιικά φάρμακα (χάπια ή κρέμες)

  4. Γονόρροια (Βλεννόρροια): Βακτηριακή λοίμωξη με έντονα συμπτώματα (εκκρίσεις, πόνος), η οποία θεραπεύεται με αντιβίωση. Προκαλείται από το βακτήριο Neisseria gonorrhoeae (γονόκοκκος). Προσβάλλει κυρίως τις βλεννογόνες περιοχές του σώματος, όπως: Την ουρήθρα (σε άνδρες και γυναίκες), τον τράχηλο της μήτρας, το ορθό (πρωκτό), τον φάρυγγα (λαιμό),τα μάτια.

     Αν δεν αντιμετωπιστεί προκαλεί:

      • Υπογονιμότητα: Στις γυναίκες μπορεί να προκαλέσει Φλεγμονώδη Νόσο της Πυέλου (PID) και βλάβη στις σάλπιγγες. Στους άνδρες μπορεί να προκαλέσει επιδιδυμίτιδα.

      • Διασπορά στο σώμα: Το βακτήριο μπορεί να περάσει στο αίμα και να προσβάλει τις αρθρώσεις (γονοκοκκική αρθρίτιδα) ή το δέρμα, μια κατάσταση που απαιτεί νοσηλεία.

      • HIV: Αυξάνει τον κίνδυνο μετάδοσης ή μόλυνσης από τον ιό HIV.
  5. Σύφιλη: Σοβαρή λοίμωξη που εξελίσσεται σε στάδια και μπορεί να προκαλέσει συστηματικές βλάβες στον οργανισμό αμεληθεί.
  6. HIV/AIDS: Ο ιός που προσβάλλει το ανοσοποιητικό σύστημα. Η σύγχρονη φαρμακευτική αγωγή επιτρέπει πλέον στους ασθενείς να ζουν μια φυσιολογική ζωή.

Συμπτώματα: Πότε πρέπει να επισκεφθείτε ιατρό;

Προσοχή: Πολλά νοσήματα είναι ασυμπτωματικά για μεγάλο διάστημα. Ωστόσο, επισκεφθείτε άμεσα τον ιατρό αν παρατηρήσετε:

  • Ασυνήθιστες εκκρίσεις από τον κόλπο, το πέος ή τον πρωκτό (αλλαγή σε χρώμα, οσμή, ποσότητα).

  • Κάψιμο ή πόνο κατά την ούρηση.

  • Κνησμό (φαγούρα) ή ερεθισμό στην περιοχή των γεννητικών οργάνων.

  • Εμφάνιση εξογκωμάτων, πληγών, φουσκαλών ή μυρμηγκιών.

  • Πόνο κατά τη σεξουαλική επαφή ή πόνο χαμηλά στην κοιλιά.

  • Αιμορραγία εκτός περιόδου (για γυναίκες).

Τρόποι Μετάδοσης & Μύθοι

Πολλοί πιστεύουν λανθασμένα ότι τα ΣΜΝ μεταδίδονται μόνο με την ολοκληρωμένη επαφή. Η αλήθεια είναι:

  • Μεταδίδονται μέσω κολπικού, πρωκτικού και στοματικού σεξ.

  • Ορισμένα (όπως ο HPV και ο έρπης) μεταδίδονται με την απλή επαφή δέρμα με δέρμα.

  • Μεταδίδονται μέσω κοινής χρήσης σεξουαλικών βοηθημάτων.

Πρόληψη: Μείνετε Ασφαλείς

Η σεξουαλική υγεία είναι μέρος της γενικής μας υγείας.

  1. Χρήση Προφυλακτικού: Είναι η μοναδική μέθοδος αντισύλληψης που προστατεύει και από τα ΣΜΝ. Χρησιμοποιήστε το σε κάθε επαφή, από την αρχή έως το τέλος.

  2. Εμβολιασμός: Ενημερωθείτε για το εμβόλιο κατά του HPV (διαθέσιμο για αγόρια και κορίτσια) και της Ηπατίτιδας Β.

  3. Τακτικός Έλεγχος (Check-up): Εάν είστε σεξουαλικά ενεργοί, κάντε εξετάσεις τουλάχιστον μία φορά το χρόνο ή κατά την αλλαγή συντρόφου, ακόμη και χωρίς συμπτώματα.

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Ε: Μπορώ να κολλήσω κάτι από την τουαλέτα; Α: Είναι εξαιρετικά σπάνιο έως αδύνατο. Τα μικρόβια των ΣΜΝ δεν επιβιώνουν για πολύ σε επιφάνειες εκτός του ανθρώπινου σώματος.

Ε: Θεραπεύονται όλα τα ΣΜΝ; Α: Τα βακτηριακά (χλαμύδια, γονόρροια, σύφιλη) θεραπεύονται πλήρως με αντιβιοτικά. Τα ιογενή (έρπης, HIV) δεν εκριζώνονται, αλλά υπάρχουν φάρμακα που ελέγχουν τον ιό και εξαλείφουν τα συμπτώματα.

Ε: Ο σύντροφός μου δεν έχει συμπτώματα. Είμαι ασφαλής; Α: Όχι απαραίτητα. Πολλοί άνθρωποι είναι φορείς χωρίς να το γνωρίζουν. Ο έλεγχος είναι ο μόνος τρόπος να είστε σίγουροι.